De bubbel heeft zich verscholen, waar is ie?

Wie de financiele luchtbel heeft zien ontstaan sinds zeg 1995, heeft deze bel zien groeien en bloeien. De bel heeft vele vaders, waarvan nu een klein aantal de schuld krijgt. bankiers ontvangen de zwarte piet. Maar sluit ook overheden niet uit die schulden maken fiscaal stimuleert; de burgers die daarom gingen leven en lenen als Amerikanen. En sluit ook bedrijven niet uit die het rendement op eigen vermogen graag verhoogde door stevig de hefboom werking toe te passen. 

De hefboomwerking is het toverwoord waarmee het ontstaan van de bel kan worden verlaagd. Als de hefboom groot is, en dus veel geld leent, kun je veel rendement maken op je eigen vermogen. Het nadeel van de hefboom is dat als het niet goed gaat, het volledig fout gaat; er is geen eigen geld om de schulden te betalen. Een beroemde bel was de internetbubbel rond 1999. bedrijven konden zonder eigen vermogen, met slechts een idee, veel geld lenen. buerskoersen groeiden, een nieuwe economische tijd zou zijn begonnen. Toen de rendementen op al die internet ideeen niet zo hoog bleken te zijn zakte de internetbubbel ineen. Hiermee hield het echter niet op. Allen Green kwa met de oplossing: hij verlaagde de rente. Hierdoor werd lenen weer goedkoper, en konden bedrijven met hoge leningen toch weer geld verdienen. De kosten van al dat geleende geld waren immers lager. En zo bleef de bubbel in stand, maar veranderde hij slechts van gedaante. Nederland heeft ook beroemde bubbel: de hypotheek aftrek. dit is een bubbel die normale mensen gemiddelde 114% van hun woning laat financieren. Vroeger, toen Nederland nog spaarzaam was, was dit uitgesloten. De hypotheekaftrek liet de huizenprijzen stijgen en zorgde zo voor veel vermogens opbouw voor particulieren. Het fundament van al dit kapitaal is echter broos: het is gebasseerd op een zeer lage netto rentelast.

In de recente geschiedenis van de bubbels vallen niet zozeer de bubbels op, als wel het steeds verschuiven van die bubbels. Om de economie verder aan te jagen, besloot de VS haar armste burgers  onder Bush en Greenspan aan te zetten tot het kopen van een huis. Uiteraard met een maximale hypotheek, dus met maximale hefboom. Wat er eigenlijk gebeurde was dit: Amerika draaide niet goed in de midden jaren negentig. De Japanners, de Duitsers en de Chinezen overklaste de Amerikaanse economie. De oplosing was om de bubbel de vergroten en van de bedrijven te verplaatsen naar de particulier.

Het  ’schonen’ van een economie behelt het doorprikken van de bubbels. Alles wat te zwaar gefinancierd is, wat niet rendeert, valt weg en zo is er plaats voor nieuwe initiatieven. Uit een bosbrand ontstaat vruchbare grond verteld national geografic ons. 

De bubbel is op dit moment echter niet aan het verdwijnen. de bubbel verschuift. hij is van gedaante verandert en daarom moeilijk herkenbaar. De bubbel heeft zich verschoven naar de overheid. De bubbel was al eens bij de bedrijven, bij de consumenten en bij de banken. Nu nemen overheden wereldwijd gigantische schulden op zich. De overheid gaat hefbomen met alle risico’s van dien.De Nederlandse overheid leende tot voor kort al stevig. Ongeveer 60% van het bruto nationaal product.  Maar de bedragen stijgen nu snel, met iedere maand miljarden schuld erbij. 

Geen probleem zo op het eerste gezicht. Wouter Bos kan lenen tegen minder dan 1%. De wereld heeft veel vertrouwen in onze regering, daarom kan zij zo laag en ze veel lenen. Maar het is belangrijk te reasilseren dat elke bubbel zo begint: de internet bubbel ontstond ook na de successen van Microsoft, Apple en Amazon. Bubbels ontstaan omdat veel mensen denken een kans te zien. Op het moment van het ontstaan van een bubbel is er nooit gevaar in zicht, anders ontstaat de bubbel niet. 

De bubbel kan zich zo gemakkelijk en snel naar de overheden verplaatsen omdat iedereen denkt dat dit een veilige haven is. We willen graag geloven dat overheden niet stuk kunnen. Maar is dat zo? van wie leeft de overheid? Van de onder de crisis, werkelosheid, credit crunche  bukkende burgers en bedrijven. Is de overheid wel zo veilig? 

We weten niet hoe lang de crisis nog duurt. Nu de bubel een veilige haven heeft gevonden, kan een herstel van de wereldeconomie ontstaan. Echter de bubbel is er nog, hij schuld zich bij Abama en Balkenende. Het bos is niet verbrand, de tuin is niet gesnoeid. Het echte werk moet nog komen. Het is daarom verstandig als de Nederlandse overheid geen hoge schulden maakt. Onze automaische stabilisatoren zoals de ww doen al genoeg. We moeten beseffen dat de bubbel nog leeft, hij is niet doorgeprikt en schuilt zich nu bij Wouter Bos en zijn internationale collega’s. Onze regering doet het best goed. Ze neemt een deel van de bubbel op zich. Maar alleen dat deel dat accuut van de banken oest worden overgenomen. Nu gaat  ze 6 miljard extra uitgeven en dus lenen.  6 miljard is niet van invloed op de bubbel.