De bubbel heeft zich verscholen, waar is ie?

Wie de financiele luchtbel heeft zien ontstaan sinds zeg 1995, heeft deze bel zien groeien en bloeien. De bel heeft vele vaders, waarvan nu een klein aantal de schuld krijgt. bankiers ontvangen de zwarte piet. Maar sluit ook overheden niet uit die schulden maken fiscaal stimuleert; de burgers die daarom gingen leven en lenen als Amerikanen. En sluit ook bedrijven niet uit die het rendement op eigen vermogen graag verhoogde door stevig de hefboom werking toe te passen. 

De hefboomwerking is het toverwoord waarmee het ontstaan van de bel kan worden verlaagd. Als de hefboom groot is, en dus veel geld leent, kun je veel rendement maken op je eigen vermogen. Het nadeel van de hefboom is dat als het niet goed gaat, het volledig fout gaat; er is geen eigen geld om de schulden te betalen. Een beroemde bel was de internetbubbel rond 1999. bedrijven konden zonder eigen vermogen, met slechts een idee, veel geld lenen. buerskoersen groeiden, een nieuwe economische tijd zou zijn begonnen. Toen de rendementen op al die internet ideeen niet zo hoog bleken te zijn zakte de internetbubbel ineen. Hiermee hield het echter niet op. Allen Green kwa met de oplossing: hij verlaagde de rente. Hierdoor werd lenen weer goedkoper, en konden bedrijven met hoge leningen toch weer geld verdienen. De kosten van al dat geleende geld waren immers lager. En zo bleef de bubbel in stand, maar veranderde hij slechts van gedaante. Nederland heeft ook beroemde bubbel: de hypotheek aftrek. dit is een bubbel die normale mensen gemiddelde 114% van hun woning laat financieren. Vroeger, toen Nederland nog spaarzaam was, was dit uitgesloten. De hypotheekaftrek liet de huizenprijzen stijgen en zorgde zo voor veel vermogens opbouw voor particulieren. Het fundament van al dit kapitaal is echter broos: het is gebasseerd op een zeer lage netto rentelast.

In de recente geschiedenis van de bubbels vallen niet zozeer de bubbels op, als wel het steeds verschuiven van die bubbels. Om de economie verder aan te jagen, besloot de VS haar armste burgers  onder Bush en Greenspan aan te zetten tot het kopen van een huis. Uiteraard met een maximale hypotheek, dus met maximale hefboom. Wat er eigenlijk gebeurde was dit: Amerika draaide niet goed in de midden jaren negentig. De Japanners, de Duitsers en de Chinezen overklaste de Amerikaanse economie. De oplosing was om de bubbel de vergroten en van de bedrijven te verplaatsen naar de particulier.

Het  ’schonen’ van een economie behelt het doorprikken van de bubbels. Alles wat te zwaar gefinancierd is, wat niet rendeert, valt weg en zo is er plaats voor nieuwe initiatieven. Uit een bosbrand ontstaat vruchbare grond verteld national geografic ons. 

De bubbel is op dit moment echter niet aan het verdwijnen. de bubbel verschuift. hij is van gedaante verandert en daarom moeilijk herkenbaar. De bubbel heeft zich verschoven naar de overheid. De bubbel was al eens bij de bedrijven, bij de consumenten en bij de banken. Nu nemen overheden wereldwijd gigantische schulden op zich. De overheid gaat hefbomen met alle risico’s van dien.De Nederlandse overheid leende tot voor kort al stevig. Ongeveer 60% van het bruto nationaal product.  Maar de bedragen stijgen nu snel, met iedere maand miljarden schuld erbij. 

Geen probleem zo op het eerste gezicht. Wouter Bos kan lenen tegen minder dan 1%. De wereld heeft veel vertrouwen in onze regering, daarom kan zij zo laag en ze veel lenen. Maar het is belangrijk te reasilseren dat elke bubbel zo begint: de internet bubbel ontstond ook na de successen van Microsoft, Apple en Amazon. Bubbels ontstaan omdat veel mensen denken een kans te zien. Op het moment van het ontstaan van een bubbel is er nooit gevaar in zicht, anders ontstaat de bubbel niet. 

De bubbel kan zich zo gemakkelijk en snel naar de overheden verplaatsen omdat iedereen denkt dat dit een veilige haven is. We willen graag geloven dat overheden niet stuk kunnen. Maar is dat zo? van wie leeft de overheid? Van de onder de crisis, werkelosheid, credit crunche  bukkende burgers en bedrijven. Is de overheid wel zo veilig? 

We weten niet hoe lang de crisis nog duurt. Nu de bubel een veilige haven heeft gevonden, kan een herstel van de wereldeconomie ontstaan. Echter de bubbel is er nog, hij schuld zich bij Abama en Balkenende. Het bos is niet verbrand, de tuin is niet gesnoeid. Het echte werk moet nog komen. Het is daarom verstandig als de Nederlandse overheid geen hoge schulden maakt. Onze automaische stabilisatoren zoals de ww doen al genoeg. We moeten beseffen dat de bubbel nog leeft, hij is niet doorgeprikt en schuilt zich nu bij Wouter Bos en zijn internationale collega’s. Onze regering doet het best goed. Ze neemt een deel van de bubbel op zich. Maar alleen dat deel dat accuut van de banken oest worden overgenomen. Nu gaat  ze 6 miljard extra uitgeven en dus lenen.  6 miljard is niet van invloed op de bubbel.

Komt China in beweging?

In mijn vorige Blog schreef ik dat China op korte termijn de dollar niet wil laten vallen. Maar lees dit eens:

 De Chinese premier Wen Jiabao heeft vrijdag (13-3-09) zijn zorg uitgesproken over de grote Amerikaanse staatsschuld. China is de grootste crediteur van de Verenigde Staten en bijna de helft van zijn buitenlandse deviezenreserves is in dollars.
“Wij hebben een enorme hoeveelheid leningen verstrekt aan de Verenigde Staten. Natuurlijk zijn wij bezorgd over de veiligheid van onze bezittingen. Om eerlijk te zijn ben ik een beetje ongerust”, zei Wen op een persconferentie na afloop van de jaarlijkse zitting van het Chinese Volkscongres in Beijing. “Ik zou graag een beroep willen doen op de Verenigde Staten om hun woord gestand te doen, om een kredietwaardig land te blijven en de veiligheid van de Chinese bezittingen te verzekeren.”

De regering in Washington rekent er voor haar omvangrijke stimuleringsprogramma voor de economie op dat China Amerikaanse staatsleningen wil blijven kopen. Alsmaar oplopende financieringstekorten in de VS kunnen de Chinese bezittingen echter in waarde doen verminderen.

China wil dus dat de VS STOPT met het drukken van geld. China wil dat de VS netjes het geld gaan terugbetalen in harde Dollars! tsja … Ik denk dat dit bericht weleens de val van de dollar kan gaan versterken. Als de Chinezen gaan praten, luistert de wereld. Als de chinezen zeggen dat ze bezorgd zijn over de VS en de Dollar dan drukt dat sowieso de koers van de Dollar. De VS gaan natuurlijk het tegenovergestelde doen van wat China wilt. China kan een aantal dingen doen:
- Niets, en hopen dat de VS stopt met gelddrukken (deden ze tot gister)
- De VS manen tot gezond begrotingsbeleid, en daarmee de nadruk leggen op de breekbaarheid van de dollar (doen ze nu)
- Slim kopen: staatsobligaties kopen en direct weer de markt op sturen. Of dit gaande is weet ik niet, maar als ik Wen Jiabao was had ik het wel geweten.

Conclusie: de val van de dollar is weer een flink stukje dichterbij gekomen.

Als de Dollar valt..

Ik heb zo het gevoel dat de dollar gaat klappen. Wanneer? tsja. Binnenkort. Maar er is ook hoop uit onverwachte hoek:

China gaat nog even door met dollars kopen/de yuan laag houden. China gaat dus geen gekke dingen doen. Dit steunt de dollar en China steunt zo haar export. China  heeft alleen lange termijn oplossingen om uit deze wurggreep te ontkomen. Vanuit China komt het gevaar niet.

 

De UK is daar gek genoeg belangrijker. Uitleg: de afgelopen tijd leek er een ware valutaoorlog te heersen. Ierland werd uit proportie getild, en ook Oost-Europa werd afgeschilderd als failliet. Nu blijkt dit allemaal wel mee te vallen qua omvang en impact op wereldschaal.
Dit, in samenwerking met de Abama plannen, deed de euro zakken en de dollar stijgen en dat is precies wat de VS wil. Nu is de ellende in England aan de beurt om demedia aandacht te ontvangen. Waarschijnlijk zijn daar de problemeen erg groot, dat is nu goed voor de VS; ook dit steunt de dollar. London was als financieel centrum voor de crisis (2 jaar geleden) groter dan NY. England is failliet, of iets daar rondomheen. Dit besef doet geld richting de dollar stromen.  

Gevolg van al dit slechte nieuws buiten de VS, is dat de dollar nog sterk staat. En dat is wat de Amerikanen doen: de dollar in het luwtje houden. Onderliggend blijft echter het probleem dat de VS de grootste smakkers maakt en dat het voor de crissis al in zeer zwakke staat verkeerde.

Waarom loopt de dollar dan nu een verhoogd risico om te vallen? Mijn gevoel (-) zegt dat de markt zich nu weer gaat richten op de VS. Dan zien ‘ze’ enorme geldcreatie en enorme aanblijvende verliezen. Das normaal, zeg maar. Echter een paar zaken vallen nu op: Namelijk dat de consument echt op zwart zaad zit. De consument is het eindstation in de economische pijplijn. Het is in de krant geen groot nieuws, maar er staan berichten in als “consument komt aflossingsverlichtingen niet na”, en “spaarquote consumenten stijgt spectaculair”.
Dit geeft aan dat de crisis op alle niveau’s is geland. Over twee-drie maanden komen de cijfers naar buiten waaruit dit blijkt. Hierdoor wordt het wel heel lastig voor de dollar om uit beeld te blijven.
de VS zit dan in de volgende situatie:
- Banken en verzekeraars nu al 2 jaar ongeloofwaardig (maar genationaliseerd)
- Consument platzak en geeft geen geld uit
- Overheid failliet, maar drukt geld bij in ongekende hoeveelheden, inflatierisico

De dollar steunt volledig op haar reputatie. Die reputatie is de afgelopen maanden goed beschermd door de problemen bij andere munten te benadrukken. De Amerikanen zijn gelukkig wel slim en sluw.
De vraag is hoe lang ze nog bliksem afleiders kunnen vinden.

De dollar hangt aan een draadje. maar dat draadje breekt niet als de VS steeds weer met iets nieuws kan komen. De VS moet steeds weer een nieuwe verhalen kunnen creeren waar iedereen weer even in kan (en wil!) geloven. En als de VS ergens goed in zijn….Wag the Dog!