Herstel:Snoeien is nodig voor lente-bloei

Hoe harder de crisis zal zijn, hoe beter het bestaande systeem zal worden opgeruimd. De crisis kan zorgen voor een betere wereld. De bodem van de crisis is nog lang niet in zicht, maar eens zal deze zijn bereikt:

1. Dan is er een kans dat we in gaan zien dat we nu echt alle continenten rijk moeten maken en dat het imperialisme* als groeimodel niet duurzaam is. Dit zal o.a. de groei van de werledbevolking stoppen.
2. Dan is er een kans dat we het Energie probleem oplossen doordat we lokaal alle energie opwekken. 
3. Dan is er een kans dat techniek ons een lokaal (misschien wel per huishouden) voorziet van:
   – schoon water
   – warmte
   – electriciteit
4. Dan is er een kans dat we samen (China, VS, e.a.) het financiele probleem oplossen door alle schulden te saneren.
5. Dan is er een kans dat consumptisme als wereld religie wordt aangevuld met andere waarden.

* imperialisme: ik hanteer een ruim begrip: Voorbeelden:
- Westen houd Africa en Z-Amerika arm zodat het goedkoop olie en andere grondstoffen kan kopen, en overschotten kan dumpen.
- China gebruikt VS en Europa om met superconcurrentie een natie rijk te maken
- Rusland gebruikt Europa om met gaspolitiek rijk te worden.

ToekomstScenario 3 voor 2009

ToekomstScenario: Nederlandse economie krimpt met tenminste 4% in 2009 (misschien wel 5% of meer)

Waarom:
  1. Nederland is een open economie. De belangrijkste handelspartners kampen met krimpende economieën.
  China: -/-4-6%  (van 11 naar 4/5% groei)
  Duitsland: -/- 4%
  UK: -/- 3% (schatting Bank of England; reel is: 4-5%)
  Ierland: -/-4%
Dit zijn echter schattingen gedaan door mensen die zich een echte crisis niet kunnen voorstellen. Hieronder inhoudelijke redenen:  
  2. Nederlandse lonen (besteedbaar inkomen) is de afgelopen jaren nauwelijks gestegen. Er is gegroeid op vermogensgroei van het huis. De reële koopkrachtstijging voor 2009, veroorzaakt door o.a. 0% ww premie, zal volledig teniet worden gedaan door een forse stijging van de pensioenpremies.
  3. Huizen stegen 3-6% per jaar. Gaan nu dalen met 5-10%. Nederlanders ’verdienden’ netto 10-15.000 per jaar erbij aan waardestijging van de woning. Het netto modaal inkomen was in 2008 ongeveer: € 19116,- per jaar, 8% vakantietoeslag meegerekend. 
                         2009:                                                                                              2007:
                         Daling waarde huis 5%: 12.500 (waarde 250.000)       Stijging waarde : 12.500,-
                         Inkomen netto: 20.000                                                            Inkomen netto: 20.000 
                         Balans: 7.500 netto per jaar                                                   Balans: 32.500,- netto per jaar
  4. De afgelopen 6 maanden is de spaarquote van de gemiddelde Nederlander hard gedaald. Hij is blijven uitgeven, terwijl zijn bezittingen snel aan waarde verloren (Huis+beleggingen). De Nederlander stak, geholpen door de regering, zijn hoofd in het zand, maar zal bij zijn positieven komen en de tering naar de nering zetten.
  5. Ontslagregeling is afgelopen zomer sterk versoepeld. Ontslag wegens economische noodzaak kan nu zonder CWI of kantonrechter. Met name de MKB (60% totale werkgelegenheid) kan zeer snel personeel kwijt. De ontslaggolf is nu hard aan de gang en zal vanaf juni/juli de krantenkoppen bereiken. 
  6. Maatregelen van Overheid zijn voor het overgrote deel structureel en in garantie/securisatie vorm. De tijdelijke werktijdverkorting is echter een lapmiddel, die zorgt voor een mistig beeld en houdt de normale gang van zaken op. Hierdoor zullen in q2/q3 extra ontslagen vallen. Ontslagen die eigenlijk al in 2007 hadden moeten vallen.
  7. Energie. De energieprijzen zijn nu al 6 maanden veel te laag, vinden de energie producerende landen.  Energie producerende landen zullen alles op alles zetten om de prijzen te laten stijgen, inclusief oorlog (Rusland). Dit is voor deze landen bittere noodzaak. De olie/gas prijzen gaan Of omhoog Of de wereld economie gaat zo slecht dat zelfs een oorlog de prijzen niet omhoog brengt.
8. China zal in 2009 nog massaal dolars kopen. China heeft niet echt een keus. Ze moet blijven exporteren en de Renminbi laag houden. Dit voorkomt vooralsnog een val van de dolar.

Zo gezien is een daling van 5% heel indenkbaar.

Crisis tellen

Hoeveel verschillende crississen komen nu samen?

Een overzicht:
1. Wereldwijde, gelijktijdige crisis in economie  

     – geldcreatie      
        - krediet
           - waardecrisis (o/g)
                - valutacrisis
                    - bestedingscrisis
2. Wereldwijde, gelijktijdige crisis in geopolitiek
      – olie, gas
      – vervoer, kanalen
      – grond
      - bevolkingsgroei
3. Wereldwijde, gelijktijdige crisis in milieu
      – water tekort
      - kolen
      – smok
4. Wereldwijde, gelijktijdige crisis in energie
      – peakoil
      – gebrek aan ready to go alternatieven
5. Wereldwijde, gelijktijdige crisis in grondstoffen
      - stagnatie productie voedsel en schoonwater
      – stagnatie investeringen in grondstoffen(erts, olie)
6. Wereldwijde, gelijktijdige crisis in bevolking
      – groei
      – vergrijzing

ToekomstScenario 2 voor 2009: Technologie

Velen zeggen dat we toe zijn aan een nieuwe ‘ giant leap’  in technologie die ons de boost gaat geven in productiviteit.
De vraag is: Welke technologie zal dat zijn?  We zullen in 2009 nog niet weten welke nieuwe technologie de revolutie zal zijn.

ToekomstScenario 2 :

De Kondratieff-golven of lange golven laten zien dat economie en innovatie samenvalt.
Concreter is het “Schumpeter-Freeman-Perez” paradigma van vijf golven met de industriële revolutie en de zesde die eraan komt. Deze vijf cycli zijn:

• Industriële revolutie–1771
• Tijdperk van stoom en spoorwegen –1829
• Tijdperk van staal en elektriciteit –1875
• Tijdperk van olie en de auto –1908
• Informatietijdperk –1971
• (?Energie?)tijdperk –20??  

Dat deze golven er zijn, en dat ze enorme impact hebben, is bekend. Vele zeggen dat de energie-technologie de nieuwe techno-wave zal vormen. Dat zal zo kunnen zijn, maar: 2009-2015 wordt zo heftig dat er nog heel veel kan gebeuren. De lage olieprijs zet energie innovatie bijvoorbeeld on hold. Vaak volgt er op een economische/technologische opmars eerst een flinke oorlog. En daarnaast gaat technologie razendsnel. De richting van innovaties kunnen nog best radicaal veranderen en/of uitgesteld worden.

De geringere behoefte aan energie is een belangrijke reden waarom we nog niet kunnen zeggen dat het energie wordt. Maar het is waar: Een energierevolutie zou best mooi zijn. Leven van de zon. Wie wil dat niet?

Echter: Het kan net zo goed Nano-technologie worden. Daar  kun je veel meer mee! Met Nana technologie kun je bijvorbeeld een hifi geluidsbox maken van 2 mm dik met een top geluid. Of: apparatjes in mensen inbouwen die exact de benodigde medicijnen afgeven en constant waardes meten en direct in actie komen. Daar kan geen doktor tegen op.   

Of allebei? Nee. Er is er altijd 1 het succesvolst, de ander zal ‘ook’ succesvol zijn, maar niet dominant.
Voorbeeld: vliegtuigen.

Nano:

Industriële revolutie–1771

Tijdperk van stoom en spoorwegen –1829

Tijdperk van staal en elektriciteit –1875

Tijdperk van olie en de auto –1908

Informatietijdperk –1971

Nanotijdperk –2006??  

In 2006 werd een doorbraak gerealiseerd door MIT-wetenschappers Paula Hammond, Yet-Ming Chiang en Belcher. Door genetische manipulatie wisten ze een virus genetisch te moduleren zodat dit virus door elektrisch geleidende moleculen uit z’n omgeving te gebruiken zichzelf wist om te bouwen tot een lithium-ion batterij. Zo is nano-technologie geëvolueerd tot een uitzonderlijk middel om materialen, systemen, gebruiksvoorwerpen in bijna alle denkbare sectoren (farmaceutica, burgerlijke bouwkunde, agro-bio, foodprocessing, ziekenzorg, automobielsector, transport, micro-elektronica …) te verbeteren op zowat alle vlakken: duurzaamheid, gewicht, reinheid. (bron: wikipedia)

Nano heeft veel bijgedragen aan de ontwikkeling van PV panalen (zonne-panelen), aan absortie van vuil en ook aan isolatie van warmte energie. Nano sluit aan bij het energie thema en zal het wellicht ook geheel bepalen. Dat maakt dat Nano welleens de zesde golf kan maken. Energie profiteert mee.

ToekomstScenario 1 voor 2009

Krediet drukt duurzaam rendementen en bestedingen

Want:
1. Bedrijven zijn gefinancierd me vreemd geld, veel van dat geld is kort geleend. Veel van dat geld is geleend om overnames te financieren. Deze goodwill is nu een zware kredietlast die weinig waarde vertegenwoordigd, en de goodwill moet afgewaardeerd worden. De lening verdwijnt echter niet en moet duurder hergefinanacierd worden. Bij sommigen bedrijven zal dat niet lukken, met faillisement als gevolg. De herstructurering van de balans zal ten koste gaan van bestedingen zoalas groei, overnames, investeringen.
2. De spaarquote van consumenten stijgt snel. Iedereen houd zijn/haar geld cash aan. In de VS van 1% naar ca. 7% van het inkomen. Dit zorgt voor veel lagere bestedingen. Dit effect wordt verdubbeld doordat de burger al veel geleend heeft en daar veel rente over moet betalen.
Conclusie:
Snel herstel is vrijwel onmogelijk, zelfs al daalt de rente naar nul en worden de banken gul.
Duur:
minimaal 5 jaar zeggen velen. Maar als de Amerikanen 0,5% van de schuld jaarlijks aflossen, duurt het 10 jaar.
Anderszijds is het zo dat bij een lagere schuldquote, de rentebetalingen dusdanig lager worden dat consumenten weer gaan besteden. deze besteding werkt als een mulitplier op de bestedingen. Laten we dus zeggen: 8-12 jaar.